What Might be best agenda for Nepal in upcoming election?
Following might be the best agenda for the parties to add in their manifesto.
- “Use it or Lose it ” बजेट नीति – विकास बजेट खर्च नगर्ने कार्यालयको अर्को वर्षको बजेट स्वतः कटौती
- Remittance to Enterprise नीति – रेमिटेन्सको 10% उत्पादन क्षेत्रमा लगानी गरे सरकारबाट थप 10% सह- लगानी
- सार्वजनिक पदमा “Cooling-off Period” – मन्त्री / सचिव पद छाडेपछि 2 वर्ष निजी ठेक्कामा काम गर्न नपाउने
- Local Production Protection Policy – नेपालमै उत्पादन हुने वस्तु सरकारी खरिदमा 30% प्राथमिकता कानुनबाट
- National Internship Year – स्नातकपछि 1 वर्ष सरकार/ उद्योगमा अनिवार्य इंटर्न, सरकारले न्यूनतम भत्ता दिने
- Time-Bound Justice Policy – मुद्दा समयसीमा तोकेर, ढिलाइमा न्यायाधीश / कर्मचारी मूल्यांकन प्रणाली
- “Return to Village” Tax Policy – गाउँमा उद्योग खोल्नेले 5 वर्ष आयकर छुट
- Evidence-Based Budgeting Law – हरेक नयाँ कार्यक्रम डेटा / अध्ययन प्रमाण बिना बजेट नपाउने कानुनी प्रावधान
- Food Import Substitution Plan – आयात हुने शीर्ष 10 खाद्यान्नमा स्वदेशी उत्पादन लक्ष्यसहित अनुदान पुनर्संरचना
- Disaster Insurance Pool – भूकम्प/बाढी जोखिमका लागि सरकार-निजी साझा बीमा कोष
- Public Transport National Card – देशभर एकै डिजिटल टिकट / भाडा कार्ड प्रणाली
- सरकारी कर्मचारी ” Performance Contract” प्रणाली – प्रत्येक कार्यालय प्रमुखसँग वार्षिक लक्ष्य सम्झौता, पूरा नभए पदोन्नति रोक्का
1. “Use it or Lose it” बजेट नीति
कसरी सुरु गर्ने?
- पहिलो वर्ष 5 मन्त्रालयमा Pilot
- Pilot: अर्थात्, नीति सिधै देशभर लागू नगरी
पहिले ५ मन्त्रालयमा परीक्षण (trial implementation) गर्ने।
- Pilot: अर्थात्, नीति सिधै देशभर लागू नगरी
- Public Financial Management (PFM) reform अन्तर्गत कानुनी संशोधन
- खर्च मात्र होइन, परिणाम आधारित मूल्याङ्कन
सुधार सुझाव:
खर्च नगर्ने मात्र होइन, “खर्च गरेर पनि परिणाम नआए” भने पनि मूल्याङ्कन।
2. Remittance to Enterprise Policy
नेपालको रेमिटेन्स GDP को ठूलो हिस्सा हो।
कसरी सम्भव?
- Investment Fund Model बनाउने
- NRB मार्फत Regulated Remittance Investment Bond
- Co-investment ceiling तय गर्ने (जस्तै 5 लाख सम्म 10% matching)
जोखिम:
धोका/फर्जी उद्योग → कडा अडिट आवश्यक।
3. Cooling-off Period (2 वर्ष)
उदाहरण:
- United Kingdom
- United States
कसरी सुरु गर्ने?
- भ्रष्टाचार निवारण ऐन संशोधन
- Commission for Integrity गठन
4. Local Production Protection (30% Priority)
कसरी सम्भव?
- Government Procurement Act संशोधन
- Local Value Addition ≥ 40% भए मात्र प्राथमिकता
5. National Internship Year
कसरी सुरु गर्ने?
- पहिलो चरणमा सरकारी कार्यालयमा वैकल्पिक
- 3 वर्षमा अनिवार्य
- Digital internship matching portal
6. Time-Bound Justice Policy
कसरी सम्भव?
- Case categorization
- E-court system
- Delay penalty score in judge evaluation
7. Return to Village Tax Policy
✔ Rural Revitalization को लागि उत्तम
कसरी सुरु गर्ने?
- 50 भन्दा कम जनसंख्या वृद्धि भएको पालिका Target
- Agro-processing उद्योगलाई प्राथमिकता
8. Evidence-Based Budgeting Law
✔ Long-term Structural Reform
कसरी सम्भव?
- National Policy Research Unit स्थापना
- प्रत्येक कार्यक्रमको Impact Assessment अनिवार्य
9. Food Import Substitution Plan
✔ National Priority
कसरी सुरु गर्ने?
- Top 10 Import Crops पहिचान
- Guaranteed Buy-back system
- Cold storage subsidy
10. Disaster Insurance Pool
✔ Climate Risk को लागि अत्यावश्यक
उदाहरण:
- Swiss Re
- Munich Re
कसरी सम्भव?
- Public-Private Pool
- Mandatory Property Risk Contribution
11. Public Transport National Card

उदाहरण:
- Singapore
- London
- Hong Kong
कसरी सुरु गर्ने?
- Kathmandu Valley Pilot
- QR + NFC hybrid system
- Private transport integration
12. Performance Contract System
✔ तत्काल लागू गर्न सकिने
उदाहरण:
- Rwanda – Performance Imihigo Model
कसरी सुरु गर्ने?
- Secretary स्तरबाट सुरु
- KPI आधारित Annual Report सार्वजनिक
Sector-wise नयाँ एजेन्डा (Implementation सहित)
🏭 A. Industry & Employment
1. Startup Equity Fund
- 500 करोड को Government Venture Fund
- 49% भन्दा बढी सरकारी हिस्सा नहुने
2. Export Acceleration Program
- Export rebate
- Special Economic Zones सुदृढीकरण
🌾 B. Agriculture
1. Smart Irrigation Mission
- Solar pump subsidy
- Water-use monitoring system
2. Agri-Tech Innovation Hub
- कृषि विश्वविद्यालयसँग PPP
⚖️ C. Governance & Anti-Corruption
1. Digital Procurement Portal
- All contracts public
- Real-time tracking
2. Citizen Report Card System
- प्रत्येक मन्त्रालयको Public Rating
🎓 D. Education Reform
1. Skill-Based Curriculum Reform
- IT, AI, Robotics introduction
2. University-Industry Linkage Act
- Mandatory industry partnership
💻 E. Digital Economy
1. National Data Center Expansion
2. E-Government Full Integration
🏥 F. Health Sector
1. Universal Basic Health Insurance
2. Telemedicine Expansion (Remote Districts)
🌍 G. Infrastructure
1. Fast-Track Project Authority
2. Green Energy Acceleration
Implementation Strategy (Most Important)
नेपालमा नीति असफल हुने मुख्य कारण:
- Political instability
- Bureaucratic resistance
- Weak enforcement
Step-by-Step Strategy:
Phase 1 (1–2 Years)
- 3–4 Reform Pilot मात्र
- Digital transparency increase
Phase 2 (3–5 Years)
- Legal reforms
- Performance-based system nationwide
Phase 3 (5–10 Years)
- Structural economic shift
- Export-driven growth
Overall Evaluation
Agenda includes:
- Reform-oriented ✔
- Long-term thinking ✔
- Governance focused ✔
- Economic transformation centered ✔
10 वर्षमा Nepal Low-income बाट Upper-middle income तर्फ #NEPAL
